अरविंद केजरीवाल पराभूत, दिल्लीत भाजपाचा अभूतपूर्व विजय आणि आप च्या पराभवाची प्रमुख कारणे
दिल्ली विधानसभा निवडणुकीत भाजपाने ऐतिहासिक विजय मिळवत काँग्रेसला शून्यावर रोखले आहे. ७० जागांची विधानसभा असलेल्या दिल्लीत आम आदमी पक्षाचा दारुण पराभव झाला आहे. या पराभवामागे भाजपाची मजबूत रणनीती आणि काँग्रेस-आप या दोन्ही पक्षांची मोठी चूक कारणीभूत ठरली. दोन्ही पक्ष जनतेच्या मनाचा थांग लावू शकले नाहीत.
दिल्लीच्या निकालांमध्ये भाजपाला स्पष्ट बहुमत मिळाले आहे. आम आदमी पार्टीला इतकी मोठी हार पत्करावी लागली की पक्षाचे प्रमुख आणि माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांना स्वतःची जागा वाचवता आली नाही. विशेषतः नवी दिल्ली विधानसभा मतदारसंघातील निकाल अनेकांना आश्चर्यचकित करणारा आहे. अनेकांच्या मनात प्रश्न उपस्थित झाला असेल की हे कसं घडलं?
केजरीवालांचा पराभव आणि आकडेवारी
नवी दिल्ली मतदारसंघात भाजपाचे प्रवेश साहिब सिंग यांनी ४०८९ मतांनी विजय मिळवला. त्यांनी आपचे अरविंद केजरीवाल यांचा पराभव केला. प्रवेश यांना ३०,०८८ मते मिळाली, तर केजरीवाल यांना २५,९९९ मते मिळाली. काँग्रेसचे संदीप दीक्षित तिसऱ्या स्थानावर राहिले. त्यांना ४,५६८ मते मिळाली. संदीप दीक्षित यांनी आपल्या पराभवाची जबाबदारी स्वीकारली असून, त्यांनी ट्वीटद्वारे आपली हार मान्य केली.
दिल्लीत संपूर्ण निकाल बघितला तर दुपारी ३ वाजेपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार भाजपाने ४८ जागांवर आघाडी मिळवली, तर आम आदमी पार्टी २२ जागांवर समाधान मानावे लागले. काँग्रेसचे खातेही उघडले नाही. विशेष म्हणजे काँग्रेस अनेक ठिकाणी तिसऱ्या स्थानावर राहिली आणि त्यामुळे आपला थेट फटका आप ला बसला.
दिल्ली विधानसभा निवडणुकीत आम आदमी पक्षाला मोठा पराभव पत्करावा लागला. पक्षाच्या प्रमुख नेत्यांसह माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवालदेखील पराभूत झाले. हा पराभव अचानक घडलेला नाही, तर त्यामागे अनेक राजकीय आणि रणनीतिक कारणे आहेत.
१) काँग्रेस आणि आम आदमी पक्ष युतीचा अभाव:
दिल्लीतील निकाल स्पष्टपणे दाखवतात की काँग्रेस आणि आम आदमी पक्ष यांच्यात युती झाली असती, तर निकाल वेगळे असते.
काँग्रेस अनेक मतदारसंघात तिसऱ्या स्थानावर राहिली आणि तिला मिळालेली मते आम आदमी पक्षाला गेली असती, तर ती काही ठिकाणी विजय मिळवू शकली असती.
मात्र, दोन्ही पक्षांनी स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवण्याचा निर्णय घेतला, आणि त्यामुळे भाजपाचा थेट फायदा झाला.
२) मुस्लिम मतांचे विभाजन:
पूर्वी मुस्लिम मतदार प्रामुख्याने काँग्रेसला पाठिंबा देत होते, पण २०१५ आणि २०२० मध्ये हे मत आम आदमी पक्षा कडे वळले होते.
मात्र, या निवडणुकीत मुस्लिम समाज आम आदमी पक्ष आणि काँग्रेसमध्ये विभागला गेला.
काही भागांमध्ये भाजपाला देखील मुस्लिम मतांचा एक भाग मिळाला, ज्यामुळे आम आदमी पक्षासाठी परिस्थिती आणखी बिकट झाली.
३) मोदी, योगी आणि भाजपाची मजबूत रणनीती:
भाजपाने दिल्ली निवडणुकीत प्रबळ प्रचारमोहीम राबवली आणि नरेंद्र मोदी आणि योगी यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदू मतांचे ध्रुवीकरण करण्यात यश मिळवले.
भाजपाने आपला प्रचार केवळ “दिल्ली विकास” पुरता मर्यादित ठेवला नाही, तर राष्ट्रीय मुद्दे आणि हिंदू-मुस्लिम ध्रुवीकरणाचा फायदा घेतला.
आम आदमी पक्षाच्या घोषणांचा प्रभाव मतदारांवर कमी पडला.
४) आम आदमी पक्ष सरकारविरोधातील असंतोष:
आम आदमी पक्ष सरकारने दिल्लीमध्ये शिक्षण आणि आरोग्य क्षेत्रात काम केले असले तरी अनेक मतदार काही मुद्द्यांवर नाराज होते.
घरांसाठी वीज, पाणी आणि मोफत सुविधा मिळत होत्या, पण बेरोजगारी आणि स्थानिक समस्या सुटलेल्या नव्हत्या.
केजरीवाल यांची स्वच्छ प्रतिमा असूनही, पक्षातील काही मंत्र्यांवर भ्रष्टाचाराचे आरोप झाले, ज्याचा प्रभाव मतदारांवर पडला.
५) भाजपाच्या बुथ-स्तरीय रणनीतीचे यश:
भाजपाने दिल्लीतील बुथ-स्तरावर आपले संघटन मजबूत ठेवले.
मतदारांना थेट जोडण्यासाठी ‘घर-घर संपर्क’ मोहीम चालवली आणि आपले मतदार निश्चित केले.
भाजपाने स्थानिक पातळीवर आपले हिंदू मतदारसंघ कायम ठेवले आणि दलित, ओबीसी मतदारांनाही आकर्षित केले.
६) केजरीवाल यांच्या नेतृत्वातील चुका:
केजरीवाल यांचा प्रचार मुख्यतः फुकट सेवा आणि मोदी सरकारला विरोध यावर केंद्रित होता, पण त्यांना मतदारांना नवीन आश्वासने देता आली नाहीत.
मोदींना थेट विरोध करण्याऐवजी त्यांनी सौम्य भूमिका घेतली, जी मतदारांना आकर्षित करू शकली नाही.
त्यांचा प्रचार भाजपाच्या तुलनेत कमी प्रभावी राहिला.
७) दंगली आणि कायदा-सुव्यवस्थेचा मुद्दा:
भाजपाने दिल्लीतील कायदा-सुव्यवस्थेवर आक्रमक प्रचार केला.
शाहीन बाग आंदोलन, दिल्ली दंगल आणि गजबजलेल्या भागातील असुरक्षिततेचा मुद्दा भाजपाने जोरात मांडला.
या सर्व मुद्द्यांचा फायदा भाजपाला मिळाला आणि आम आदमी पक्षाबद्दल एक नकारात्मक प्रतिमा तयार झाली.
८) काँग्रेसची नकारात्मक भूमिका:
काँग्रेस दिल्लीत फारशी ताकदवान नव्हती, पण तिच्या उमेदवारांनी मिळवलेली मते आम आदमी पक्षाला मिळू शकली असती.
जर काँग्रेस आणि आम आदमी पक्षाशी युती केली असती, तर भाजपाच्या जागा कमी झाल्या असत्या.
काँग्रेसने स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवून आम आदमी पक्षा चे नुकसानच केले.
आम आदमी पक्षाचा पराभव हा केवळ भाजपाच्या ताकदीमुळे झालेला नाही, तर काँग्रेसशी युती न करणे, मुस्लिम मतांचे विभाजन, भाजपाची मजबूत रणनीती आणि स्थानिक असंतोष यामुळेही झाला. भाजपाने राष्ट्रीय आणि धार्मिक मुद्द्यांवर प्रचार करत मोठ्या प्रमाणात हिंदू मतदारांना आपल्याकडे खेचले. त्यामुळे आम आदमी पक्षा आणि केजरीवाल यांना मोठा धक्का बसला.
आता पाहायचं की आम आदमी पक्ष आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी काय नवीन रणनीती आखते आणि हा पराभव त्यांना कसा बदल घडवायला भाग पाडतो.
